Есть такая улица — имени Карповича

Редактор

Это одна из оживленных улиц Гомеля. Клены, липы, тополя, а во дворах жителей сады придают ей красоту и гостеприимный уют. Почти до 50 — х годов здесь преобладали деревянные застройки. До Октябрьской революции улица носила название Новиковской, а имя Карповича получила в первые годы советской власти.

Кто же этот человек, чью фамилию благодарные гомельчане увековечили в названии улицы? Есть немало сведений о Петре Владимировиче. Расскажем здесь только о наиболее важных.

По призыву Гомельского комитета РСДРП в 1901 году рабочие города вышли на демонстрацию, которая состоялась на Румянцевской улице (ныне Советская). Демонстрация прошла под лозунгами «Да здравствует свобода», «Долой жандармов и полицию». А в летнее время в пригородных лесах стали часто происходить подпольные сходки и массовки рабочих, на которых выступали ораторы, исполнялись революционные песни.

Вот на этих сходках, массовках и стал появляться молодой, интеллигентного вида человек. Он говорил страстно, уверенно, убедительно о тяжелой жизни рабочих, призывал бороться за будущее без эксплуататоров. Это был Петр Карпович — студент Московского университета, гомельчанин.

В Московском университете Петра Владимировича знали, как одного из активных участников студенческого движения. Он нередко выступал перед московскими рабочими с критикой царского самовластия.

Но в дальнейшем П. В. Карпович встал на ошибочный путь борьбы с царизмом — на путь индивидуального террора. За убийство царского министра просвещения Боголепова он был посажен в Шлиссельбургскую крепость, а потом сослан на каторгу. Через некоторое время Карпович совершил дерзкий побег, выехал в Англию и жил там политическим эмигрантом. К сожалению вернуться на родину ему не было суждено. Вскоре после Февральской буржуазной революции пароход «Заря», на котором П. В. Карпович возвращался из Англии в Россию, был взорван немецкой подлодкой.

Улица, носящая имя революционера-земляка, за годы советской власти неузнаваемо изменилась. Здесь выросли многоэтажные жилые дома, большое общежитие Белорусского института инженеров железнодорожного транспорта. Улицу украшают детско-юношеская спортивная школа № 4,средняя школа № 11, пионерская дружина которой носит имя Героя Советского Союза В. П. Чкалова. Прославленный летчик в 1928 году служил в авиационной части Гомеля.

На развилке улиц имени Карповича и имени Жарковского возвышается монументальный памятник героям, погибшим в боях за свободу и независимость нашей Родины в 1941-1945 годах. В сентябре 1970 года в постамент памятника замуровано письмо-рапорт к комсомольцам 2020 года.

Проводится дальнейшая реконструкция и застройка улицы. На углу проспекта имени Ленина и улицы имени Карповича возводится 12-этажный жилой дом с библиотекой. Гомельский филиал института «Белгипроторг» разрабатывает проект реконструкции Центрального колхозного рынка. В недалеком будущем здесь поднимется огромный павильон — значительная часть рынка будет под куполом-крышей.

М. ЛАПУСТА

Ёсць такая вуліца

Імя Карповіча

Гэта адна з ажыўлёных вуліц Гомеля. Клёны, ліпы, таполі, а ў дварах жыхароў сады надаюць ей прыгажосць і гасцінную ўтульнасць. Амаль да 50-х гадоў тут пераважалі драўляныя забудовы. Да Кастрычніцкай рэвалюцыі вуліца насіла назву Навікоўскай, а імя Карповіча атрымала ў першыя гады Савецкай улады.

Хто ж гэты чалавек, чыё прозвішча ўдзячныя гамяльчане ўвекавечылі ў назве вуліцы? Есць нямала звестак аб Пятру Уладзіміравічу. Раскажам тут толькі аб найбольш важненшых.

Па закліку Гомельскага камітэта РСДРП у 1901 годзе рабочыя горада выйшлі на дэманстрацыю, якая адбылася на Румянцаўскай вуліцы (цяпер Савецкая). Дэманстрацыя прайшла пад лозунгамі «Няхай жыве свабода», «Далой жандараў і паліцыю». А ў летні час у прыгарадных лясах сталі часта адбывацца падпольныя сходкі і масоўкі рабочых, на якіх выступалі прамоўцы, выконваліся рэвалюцыйныя песні.

Вось на гэтых сходках, масоўках і стаў паяўляцца малады, інтэлігентнага выгляду чалавек. Ён гаварыў страсна, упэўнена, пераканаўча аб цяжкім жыцці рабочых, заклікаў змагацца за будучае без эксплуататараў. Гэта быў Пётр Карповіч — студэнт Маскоўскага універсітэта, гамяльчанін.

У Маскоўскім універсітэце Пятра Уладзіміравіча ведалі, як аднаго з актыўных удзельнікаў студэнцкага руху. Ён нярэдка выступаў перад маскоўскімі рабочымі з крытыкай царскага самаўладдзя.

Але ў далейшым П. У. Карповіч стаў на памылковы шлях барацьбы з царызмам — на шлях індывідуальнага тэрору. За забойства царскага міністра асветы Багалепава ён быў пасаджан у Шлісельбургскую крэпасть, а потым сасланы на катаргу. Праз некаторы час Карповіч зрабіў дзёрзкія ўцёкі, выехаў у Англію і жыў там палітычным эмігрантам. На жаль вярнуцца на радзіму яму не было суджана. Неўзабаве пасля Лютаўскай буржуазнай рэвалюцыі параход «Зара», на якім П. У. Карповіч вяртаўся з Англіі ў Расію, быў узарван нямецкай падлодкай.

Вуліца, што носіць імя рэвалюцыянера-земляка, за гады Савецкай улады непазнавальна змянілася. Тут выраслі шматпавярховыя жылыя дамы, вялікі інтэрнат Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту. Вуліцу ўпрыгожваюць дзіцяча-юнацкая спартыўная школа № 4, сярэдняя школа № 11, піянерская дружына якой носіць імя Героя Савецкага Саюза В. П. Чкалава. Праслаўлены лётчык у 1928 годзе служыў у авіяцыннай часці Гомеля.

На развілцы вуліц імя Карповіча і імя Жаркоўскага ўзвышаецца манументальны помнік героям, што загінулі ў баях за свабоду і незалежнасць нашай Радзімы ў 1941—1945 гадах. У верасні 1970 года ў пастамент помніка замуравана пісьмо-рапарт да камсамольцаў 2020 года.

Праводзіцца далейшая рэканструкцыя і забудова вуліцы. На рагу праспекта імя Леніна і вуліцы імя Карповіча ўзводзіцца 12-павярховы жылы дом з бібліятэкай. Гомельскі філіял інстытута «Белгіпрагандаль» распрацоўвае праект рэканструкцыі цэнтральнага калгаснага рынку. У недалёкім будучым тут узнімецца вялізны павільён — значная частка рынку будзе пад купалам-дахам.

М. ЛАПУСТА

Источник: Гомельская правда, 31.09.1978.